"Y Mabinogion"

 The Mabinogion yw'r enw a roddwyd gan y Fonesig Charlotte Guest i’r casgliad o chwedlau Cymraeg brodorol a gyfieithwyd ganddi i’r Saesneg, ac a gyhoeddwyd mewn dwy gyfrol rhwng 1838 a 1849. Roedd y chwedlau gwreiddiol i’w cael yn bennaf mewn dau gasgliad o lawysgrifau canoloesol, sef Llyfr Gwyn Rhydderch (c. 1350) a Llyfr Coch Hergest (c.1400).

Yng nghyfieithiad y Fonesig Guest ymddengys y chwedlau o dan y teitlau Saesneg canlynol: The Lady of the Fountain; Peredur the son of Evrawc; Geraint the son of Erbin; Kilhwch and Olwen; The Dream of Rhonabwy; Pwyll Prince of Dyfed; Branwen the Daughter of Llyr; Manawyddan the son of Llyr; Math the son of Mathonwy; The Dream of Maxen Wledig; Lludd and Llevelys; and Taliesin.

Yn nes ymlaen, cyhoeddwyd cyfieithiadau eraill o’r un chwedlau (ac eithrio Taliesin) lle y cadwyd y teitl The Mabinogion ar gyfer y casgliad yn ei gyfanrwydd. Ymhlith y cyfieithiadau hyn, ceir un gan T.P. Ellis a John Lloyd (1929) ac un arall gan Gwyn Jones a Thomas Jones (1948). Cafodd fersiwn Ffrangeg o’r chwedlau gan Joseph Loth ei chyhoeddi am y tro cyntaf yn 1889, a bu i Loth yntau ddilyn yn olion traed y Fonesig Guest drwy ddewis y teitl Les Mabinogion.

Cliciwch yma i ddarllen cyfieithiad y Fonesig Guest ar-lein.