"cododd Pwyll i gerdded, a chyrchu pen bryncyn a elwid Gorsedd Arberth a oedd uwchlaw'r llys"
Carnedd Brown Low ger Marple yn ardal Manceinion
Creative Commons Attribution Share AlikeCarnedd Brown Low ger Marple yn ardal Manceinion - Credyd: Dave Dunford

Credir y cyfeirir yma at Arberth (Narberth yn Saesneg) yn ne-ddwyrain Sir Benfro. Ystyr gorsedd yn y cyd-destun hwn yw carnedd (yr hyn a elwir yn Saesneg yn barrow neu tumulus neu cairn).

Tomenni o bridd neu gerrig yw carneddau. Fe'u crëid o’r cyfnod cynhanesyddol hyd at tua’r nawfed ganrif. Yn sgil cloddio archaeolegol mae crochenwaith, eitemau cerrig, ac esgyrn pobl ac anifeiliaid wedi’u darganfod mewn carneddau. Credid am gyfnod hir mai claddu’r meirw oedd prif swyddogaeth y safleoedd hyn, ond awgrymir bellach eu bod wedi chwarae rhan fwy cymhleth ym mywydau pobl y gorffennol.

Y mae wedi’i grybwyll mai Camp Hill, safle Oes yr Haearn i’r de o Arberth, yw lleoliad posib Gorsedd Arberth. Cliciwch yma ac yma am fwy o wybodaeth.