"Ac yna, canu englyn"
Cofgolofn Hedd Wyn yn Nhrawsfynydd
GNU Free Documentation LicenseCofgolofn Hedd Wyn yn Nhrawsfynydd - Credyd: Oosoom

Pennill tair neu bedair llinell yw’r englyn ac y mae yn un o fesurau caeth barddoniaeth Gymraeg. O’r pedwar mesur ar hugain, fel y’u rhestrir gan John Morris-Jones yn Cerdd Dafod (1925), y mae wyth yn englynion: sef: englyn penfyr; englyn milwr; englyn unodl union; englyn unodl crwca; englyn cyrch; englyn proest dalgron; englyn lleddfbroest; englyn proest cadwynog.

Yn ei nodiadau ar Bedeir Keinc y Mabinogi y mae Ifor Williams yn nodi bod yr englyn sy’n ymddangos dan y geiriau ‘Ac yna, canu englyn’, ‘braidd yn annosbarthus’ er ei fod yn agos at ffurf yr englyn byr crwca.

Heddiw, yr englyn mwyaf poblogaidd yw’r englyn unodl union. Enghreifftiau adnabyddus o englynion unodl union yw’r englyn gan Hedd Wyn sy’n ymddangos ar ei golofn goffa yn Nhrawsfynydd a’r englyn gan R. Williams Parry sydd i’w weld ar y gofgolofn i’r sawl a laddwyd yn y Rhyfel Byd Cyntaf  ym Mhenygroes:

Ei aberth nid â heibio - ei wyneb                   O gofadail gofidiau tad a mam,

Annwyl nid â'n ango',                                    Tydi mwy drwy’r Oesau

Er i'r Almaen ystaenio                                   Ddysgi ffordd i ddwys goffáu

Ei dwrn dur yn ei waed o.                              Y rhwyg o golli’r hogiau.