"Gwnaed bedd petryal iddi, a'i chladdu yno yng nglan Alaw"
River Alaw
Creative Commons Attribution Share AlikeAfon Alaw - Credyd: Eric Jones

Afon ar Ynys Môn yw Alaw sy'n cyrraedd y môr yn Aber Alaw nid nepell o Gaergybi. Yn 1813 daeth ffermwr (a oedd yn cymryd cerrig o garnedd ger pentref Elim ar lan Afon Alaw) o hyd i gist gladdu wedi'i gwneud o gerrig mewn ardal a adnabyddid erioed fel Ynys Bronwen. Yn y gist roedd wrn yn cynnwys llwch a darnau o esgyrn. Credid felly mai yma yr oedd y 'bedd petryal' y cyfeirir ato yn yr Ail Gainc, ac fe'i henwyd yn Fedd Branwen. Pan fu cloddio ymhellach yn ystod chwedegau'r ganrif ddiwethaf, daethpwyd o hyd i wrnau eraill yn cynnwys llwch ac esgyrn dynol, y credir iddynt hanu o Oes yr Efydd (c. 1800-1600 CC).

Mae rhai o'r wrnau ac eitemau eraill a oedd yn y bedd i'w gweld yn Amgueddfa ac Oriel Gwynedd ym Mangor.

Cliciwch yma i weld llun o Fedd Branwen.

Cliciwch yma i weld lluniau o rai o'r eitemau y daethpwyd o hyd iddynt ym Medd Branwen.