"Ac oherwydd y rhaniad hwnnw y gelwir eto bum talaith Iwerddon felly"
Provinces of Ireland
Public DomainTaleithiau Iwerddon - Credyd: Future Perfect at Sunrise

O tua'r ganrif gyntaf OC ymlaen, fe rannwyd Iwerddon yn daleithiau neu deyrnasoedd. Yr un peth yw'r gair Gwyddeleg am 'bumed ran' â'r gair am 'dalaith' (cóiced, neu cúige, mewn Gwyddeleg fodern). Y mae hyn yn adlewyrchu'r ffaith fod yna bum talaith wreiddiol, sef Connaught (Connacht); Leinster (Lagin); Meath (Mide); Munster (Muma); ac Ulster (Ulaid). Erbyn yr unfed ganrif ar ddeg, nid oedd Meath yn dal i fodoli, ac fe gollodd y pedair talaith arall eu hunaniaeth swyddogol ar ôl y goresgyniad gan Loegr pan rannwyd Iwerddon yn siroedd.

Fodd bynnag, y mae enwau'r hen daleithiau yn dal i gael eu defnyddio mewn rhai meysydd megis chwaraeon. Er enghraifft, enwau timau rygbi proffesiynol Iwerddon yw Connacht, Leinster, Munster ac Ulster.