"Ac wedi hynny, teithiasant mewn heddwch i'r Traeth Mawr"
Golwg dros y Traeth Mawr fel ag y mae heddiw
Creative Commons Attribution Share AlikeGolwg dros y Traeth Mawr fel ag y mae heddiw - Credyd: Ken Bagnall

Yn wreiddiol, Y Traeth Mawr oedd enw'r darn o dywod a thir corsiog rhwng yr hen Sir Feirionnydd a'r hen Sir Gaernarfon (neu yn nhermau'r Mabinogi, rhwng cymydau Ardudwy ac Eifionydd).

Wedi'i leoli wrth aber Afon Glaslyn, byddai'r tir yn aml dan ddŵr, ac yn hynod beryglus i'w groesi. Rhwng 1808 a 1812, drwy ymdrechion William Alexander Madocks, adeiladwyd clawdd o'r enw 'Y Cob' er mwyn cadw'r môr draw o'r Traeth Mawr. Heddiw y mae'r Cob yn cario'r A497 o Borthmadog i Finffordd, llwybr seiclo a Rheilffordd Ffestiniog