"'Draig yw'r ail ormes sydd yn dy deyrnas,' meddai ef, 'ac y mae draig cenedl estron arall yn ymladd â hi ac yn ceisio ei goresgyn."
Welsh dragon
Public DomainY Ddraig Goch - Credyd: Calum Hutchinson

Mae'r disgrifiad o'r 'ail ormes' yn debyg iawn i'r hyn a ddisgrifir gan Nennius yn Historia Brittonum (Hanes Prydain/History of Britain, c.830), a chan Sieffre o Fynwy (Geoffrey of Monmouth) yn Historia Regum Britanniae (Brut y Brenhinedd/History of the Kings of Britain, c.1138).

Yn fersiwn Nennius, y mae'r pennaeth Gwertheyrn/Vortigern yn methu ag adeiladu caer yn Ninas Emrys (‘Fortress of Ambrosius’) ger Beddgelert yng Ngwynedd oherwydd brwydr danddaearol rhwng draig goch (sy'n cynrychioli'r Prydeinwyr brodorol/y Cymry) a draig wen (sy'n cynrychioli'r Sacsoniaid/y Saeson).

Darogenir gan Ambrosius y bydd y ddraig wen yn teyrnasu am sbel go hir, ond y bydd yn y pen draw yn cael ei threchu gan y ddraig goch. Yn fersiwn Sieffre, y mae'r stori i bob pwrpas yr un fath, heblaw'r ffaith mai  Myrddin/Merlin  sy'n darogan canlyniad y frwydr. Yn Lludd a Llefelys  manteisir ar y cyfle i egluro tarddiad yr enw Dinas Emrys.

Heddiw,  y ddraig goch yw canolbwynt baner genedlaethol Cymru.

 

Dinas Emrys
Creative Commons Attribution Share AlikeDinas Emrys - Credyd: Peter Shone

 

Google Map