Page 184. " Gwrachod Caer Loyw ydynt "

Caerloyw yw'r enw Cymraeg ar Gloucester yn ne-orllewin Lloegr.

 

Google Map

 

Page 193. " fe welai dri gwas moel ac o bryd bygythiol yn chwarae gwyddbwyll "
Hnefatafl pawns
GNU Free Documentation LicenseGwerinwyr (pawns) Hnefatafl - Credyd: Berig

Mewn Cymraeg cyfoes, enw ar y gêm fwrdd a elwir yn Saesneg yn chess yw gwyddbwyll. Fodd bynnag, yn wreiddiol gêm fwrdd wahanol oedd â gwerinwyr (pawns) yn 'hela brenin' sy'n gorfod dianc o ganol y bwrdd i'w ymylon. Mae'n cyfateb i'r gêm Wyddelig fidchell, ac yn bur debyg i'r gêm Sgandinafaidd hnefatafl.

Cyfeirir hefyd at wyddbwyll yn Breuddwyd Macsen ac yn Breuddwyd Rhonabwy. Yn yr ail o'r rhain, awgrymir bod rhyw arwyddocâd symbolig pwysig yn perthyn i'r gêm pan chwaraeir gan Owain ac Arthur.

Roedd Gwyddbwyll yn un o'r pedair camp ar hugain y disgwylid i ddynion ifainc o dras uchel eu meistroli (gweler y bookmark ar gyfer tud.16).

Cliciwch yma i weld bwrdd hnefatafl wedi'i ail-greu.