Page 206. " 'Dydd Gwener y Groglith yw heddiw.' "

Yn wahanol i sawl stori arall yn Y Mabinogion (lle y cyfeirir at dduwiau a duwiesau Celtaidd) ceir yn stori Peredur fab Efrog gefndir Cristnogol.

Yn y calendr Cristnogol y mae Dydd Gwener y Groglith ('Good Friday') yn rhan o Wythnos y Pasg sy'n dod i ben ar ddydd Sul y Pasg, y diwrnod y dethlir atgyfodi'r Iesu croeshoeliedig.

 

Rood group at St. Nicholas Church, Guildford
GNU Free Documentation LicenseGrŵp y Grog yn Eglwys Sant Niclas, Guildford - Credyd: Vox Humana 8
Page 214. " Geraint fab Erbin "

Mae cyffelybiaethau wedi'u nodi rhwng ‘Geraint fab Erbin’ a cherdd Chrétien de Troyes’ o'r ddeuddegfed ganrif,  'Érec et Énide'.

Page 214. " Ac unwaith fe gynhaliodd lys yno y Sulgwyn "
Columbine flower
Creative Commons AttributionTroed y golomen - Credit: dawnzy58

Yn y calendr Cristnogol y mae'r Sulgwyn (a elwir weithiau yn Bentecost) yn cael ei ddathlu 50 diwrnod ar ôl Sul y Pasg er mwyn coffáu'r achlysur pan ddisgynnodd yr Ysbryd Glân ar ddisgyblion Crist (Actau'r Apostolion 2:1-31). Dywedir bod dathliadau'r Sulgwyn mewn rhai mannau ym Mhrydain yn debyg i ddathliadau Beltane, yr wŷl Geltaidd a gynhelir ar y cyntaf o Fai i nodi dechrau'r haf.

Ymhlith symbolau'r Sulgwyn y mae'r golomen, a'r blodyn o'r enw troed y golomen (columbine) sy'n perthyn i'r genws Aquilegia.

Page 215. " Coedwigwr iti wyf i, arglwydd, yn Fforest y Ddena "

Un o goedwigoedd hynafol Lloegr sydd wedi goroesi yw Fforest y Ddena (Forest of Dean) a leolir i'r gogledd o Afon Hafren yn rhan orllewinol Swydd Gaerloyw (Gloucestershire).

 

Forest of Dean
Creative Commons AttributionFforest y Ddena - Credyd: Vix_B

 

Google Map

 

Page 221. " rhoddir hebog ar y ffon. Fe fydd twrnameint am yr hebog "
Medieval Falconry (Codex Manesse: 14th century)
Public DomainHeboca Canoloesol (Codex Manesse: pedwaredd ganrif ar ddeg) - Credyd: anhysbys
Sparrowhawk
Creative Commons AttributionGwalch glas - Credyd: Mark Medcalf

Gall y gair hebog (hawk) gael ei ddefnyddio ar gyfer nifer o adar ysglyfaethus, ond mae'n debyg y cyfeirir yn y fan hon at y gwalch glas (sparrowhawk), aderyn bach o'r genws Accipeter. Yn draddodiadol, y mae'r gwalch glas yn hela mewn mannau cyfyng fel coedwigoedd. Yn ystod y Canol Oesoedd defnyddid ar gyfer heboca (falconry), sef cadw a hyfforddi adar ysglyfaethus (yn enwedig hebogiaid/falcons) i fynd ar ôl adar hela. Byddai dynion a merched fel ei gilydd yn heboca, ond dywedir bod y gwalch glas yn ddewis poblogaidd gan ferched oherwydd ei fod yn fach.